Leren leven met chronische ziekte: Psycholoog Yvonne Lankhaar #36
Yvonne Lankhaar is een psychologe die chronische rugpijn kreeg. Dit beperkte haar zo erg dat het effect had op alle facetten van haar leven. Nu leert zij mensen met chronische klachten om te gaan met deze veranderingen via haar praktijk en met een groepstraject. Ze schreef het boek Pak regie wat bom vol herkenning en tips zit. In deze aflevering deel ik graag wat van haar vele goeie tips met jullie. Deze blog is de verkorte versie van de podcast aflevering die op youtube en spotify te vinden zijn.
Acceptatie en rouw
Yvonne noemt andere opties voor het woord acceptatie. Dit omdat acceptatie vaak klinkt als oke zijn met het ziek zijn wanneer niemand het oke vind om ziek te zijn. Mogelijk meer passende woorden kunnen zijn: Aanvaarden, erkennen, meebewegen, leren verweven in het leven van nu, loslaten, herwaarderen vrede proberen te vinden met wat er is.
Ze verteld dat je niet het doel hoeft te hebben om je nieuwe realiteit volledig te accepteren. Ze ziet het meer als stoppen met vechten tegen de realiteit. Dit gaat vaak door ruimte te maken voor rouw. Het verdriet om wat je verloren bent en wat er niet meer is. Ook kijk je naar aangepaste manieren om toch nog te doen wat je wil doen. Bijvoorbeeld kort zitten douchen in plaats van uitgebreid staand douchen. Of een kleine simpele tekening in plaats van uren tekenen. Soms kan het gênant voelen om bijvoorbeeld ergens te gaan zitten of een hulpmiddel mee te nemen. Door over de gene heen te kunnen stappen kun je misschien toch een activiteit doen die op de normale manier niet kon of niet zonder er van bij te hoeven komen.
Omgeving
Je omgeving kan dit moeilijker maken door je te pushen. Ze kunnen je dan aanmoedigen door te zetten en over je grenzen te blijven gaan. Het kan dan helpen om goed met je omgeving te blijven communiceren. Vertel wat deze opmerkingen met je doen. "Als je zegt dat ik niet mag opgeven voelt ik me alsof ik niet genoeg doe of dat het aan mijzelf ligt dat ik deze klachten heb. Ik wilde mijn verdriet ruimte geven maar ik zie dat je mij wil opvrolijken."
Het is oké om verdrietig te zijn en er geen strikje om te knopen met mooie woorden. Niemand heeft de mensen om je heen geleerd hoe ze er voor mensen met chronische klachten kunnen zijn. Je omgeving kan het ook moeilijk vinden dat jij ziek bent. Ook daar kan je weer verdrietig over zijn of samen verdrietig over zijn.
Wanneer je omgeving niet van je mee krijgt hoe je klachten in elkaar steken kunnen ze pijnlijke opmerkingen maken. Zo schatte de omgeving van Yvonne verkeerd in hoeveel zij kon. Dat kwetste haar. Ze realiseerde zich ook dat ze zich lang sterk voor had gedaan waardoor haar omgeving ook niet kon weten dat ze eigenlijk zo veel pijn had en zo beperkt was.
Grenzen
De omgeving kan het lastig vinden om te weten waar je grenzen zitten wanneer je er zelf regelmatig overheen gaat, wanneer je klachten per dag wisselen en daarmee ook je grenzen en wanneer je zelf niet verteld waar je grenzen liggen. Dat maakt het moeilijk voor ze om er voor je te zijn.
Yvonne verteld dat grenzen stellen begint bij je grenzen leren voelen. Een voorwaarde hiervoor is genoeg en op tijd rusten/pacen. Een meditatie/rustig even ademen/yoga Nidra kan je helpen voelen hoe het met je gaat. Als je je grenzen voelt moet je ze ook serieus gaan leren nemen. Dat is waar het hoofd het moeilijk maakt. Je kunt vinden dat je je niet moet aanstellen, iets gewoon even moet afmaken, misschien wil je iemand niet teleurstellen. Je wil dan leren liever en milder voor jezelf leren zijn.
Goed binnen je grenzen blijven kan somberheid en extra klachten voorkomen in de dagen na de overbelasting en de kwaliteit van leven verhogen.
Je kunt andere mensen helpen je te begrenzen. Zo kun je aan het begin van een gesprek aangeven dat je niet langer dan een uur wil kletsen zodat je er niet dagen van hoeft bij te komen. Zo voorkom je dat je zelf toch langer doorgaat dan je eigenlijk wilde.
Identiteit
De grootste valkuil is jezelf blijven vergelijken met wie je was en wat je kon. Yvonne verteld dat het enorm kan helpen als je uitzoekt welk delen van je vroegere kwaliteiten, rollen of activiteiten je zo waardeerde, goed in was of voldoening uit haalde. Sommige delen daarvan kun je op een kleinere, andere manier toch nog doen.
Yvonne houd erg van zelfontwikkeling en leren. Dat deed ze via congressen en cursussen. Toen ze beperkt werd is ze online cursussen gaan doen en kon ze ook van bijvoorbeeld podcasts veel leren.
Stel jezelf ook de vraag wat je belangrijk vind in het leven. Als je aan het einde van je leven terugkijkt, waar ben je dan trots op? Waar wil je voor staan?
Vriendschappen
Wanneer je ziek wordt veranderen je relaties. Yvonne verteld dat ze een van haar beste vriendinnen verloor omdat ze aan haar bleef pushen om over haar grenzen te gaan. Dan is het heel verdrietig dat je grenzen stellen ook de vriendschap beëindigd. Vaak hebben we niet genoeg energie voor een groot sociaal netwerk maar het doet toch pijn dat deze relaties zo veranderen.
Yvonne verteld dat als vrienden je op je slechtere momenten zien of hier over horen dat ze vaak beter begrijpen wat je doormaakt.
Als de mensen om je heen weten wat je nodig hebt en waarom dan kunnen ze je ook gaan helpen door bijvoorbeeld je te herinneren aan dat je beter kan gaan zitten.
Zelfbeeld
We groeien op met dat het goed is om hard te werken, te presteren maar ook een goeie vriendin of partner te zijn. Je wil hierbij werken aan de communicatie met jezelf. Je wil lief zijn voor jezelf maar je kunt daarbij ook je bewust zijn van wat je nog wel doet. Zo kun je misschien niet meer iemand helpen verhuizen maar nog wel een kaartje sturen, een luisterend oor bieden of iets vanuit huis iets regelen voor een ander.
Vertel een ander ook wat je graag zou doen en wat je mist. "Ik kan niet bij de verhuizing zijn maar ben er wel in gedachten. Ik zou er heel graag bij geweest zijn." Dat maakt het makkelijker voor een andere te zien waar het bij jou schuurt. Dat geeft ze ook de gelegenheid om wat liefs terug te doen zoals zeggen dat ze je begrijpen en het heel fijn vinden dat je een kaartje stuurde of dankbaar zijn dat je iets voor ze wilde regelen.
Website: www.yvonnelankhaar.nl
Instagram Yvonnelankhaarpsycholoog
Podcast Chronisch Ziek de podcast
Opmerkingen